Ocena czynników ryzyka niedokrwiennego udaru mózgu i jego pierwotnej profilaktyki niskimi dawkami kwasu foliowego u osób obciążonych rodzinnie przedwczesnym niedokrwiennym udarem mózgu
Evaluation of the ischemic stroke risk factors and its primary prevention with low-dose folic acid supplementation in individuals with family history of premature ischemic stroke
Artur Mierzecki
Samodzielna Pracownia Kształcenia Lekarza Rodzinnego, Pomorski Uniwersytet Medyczny w Szczecinie
Abstract: Introduction. Positive family history of ischemic stroke before 65th year of age increases the risk of this disease in the offspring of about 30%. Objective. The scientific aim of my research was to assess risk factors for ischemic stroke and its primary prevention with low doses of folic acid supplementation in the adult offspring with positive family history of the premature onset of this disease. Materials and methods. The study involved 124 individuals (64 females aged 19–39 and 60 males aged 20–39) with atherosclerosis risk factors (family history of premature ischemic stroke, arterial hypertension, dyslipidemia, overweight/obesity, cigarette smoking, low level of physical activity). The participants were asked to take folic acid at a low dose of 0.4 mg/d for 3 months. The control group consisted of 89 individuals (48 females aged 19–38 and 41 males aged 18–39). Results. Four described publications contributed to the comprehensive review of the adult offspring of parents with previous premature ischemic stroke, identification of risk factors and their interaction in the group particularly exposed to the risk of ischemic stroke and to assessment of the application of primary prevention by low-doses of folic acid diet supplementation among those individuals. The mean systolic and diastolic blood pressure and BMI were significantly higher in the population with positive family history. The diet in this group was one-sided, poor, unbalanced and had a higher intake of fat, although less calorie content than in the control group. Among the offspring of parents who have had premature ischemic stroke, significantly higher mean concentrations of total cholesterol, LDL, triglycerides, homocysteine and fibrinogen were observed. The positive influence of low-doses folic acid diet supplementation, used as primary prevention in individuals with ischemic stroke and atherosclerosis risk factors, in relation to the value of blood lipids (reduction of total cholesterol and LDL concentrations) as well as apolipoproteins and von Willebrand factor concentrations were observed. Conclusions. Individuals with positive family history of premature ischemic stroke are characterized by the coexistence of other negative risk factors profile of stroke and an indication of the necessity of primary prevention among them. Although individuals with positive family history of premature ischemic stroke have negative risk factors profile of this disease, high homocysteine levels in addition intensify the adverse effect of these factors. Therefore, the most appropriate direction of primary prevention should regard individuals with positive family history and hyperhomocysteinemia. The positive influence of low-doses folic acid diet supplementation in relation to the value of blood lipids as well as apolipoproteins and von Willebrand factor concentrations were observed.
Streszczenie: Wprowadzenie. Dodatni wywiad rodzinny w kierunku niedokrwiennego udaru mózgu przed 65. rokiem życia zwiększa ryzyko tej choroby u potomstwa o około 30%. Cel. Celem naukowym moich badań była ocena czynników ryzyka niedokrwiennego udaru mózgu i jego pierwotnej profilaktyki niskimi dawkami kwasu foliowego u dorosłego potomstwa obciążonego rodzinnie przedwczesnym wystąpieniem tej choroby. Materiał i metody. Grupę badaną stanowiły 124 osoby (64 kobiety w wieku 19–39 lat i 60 mężczyzn w wieku 20–39 lat) z czynnikami ryzyka miażdżycy (rodzice z przebytym przedwczesnym niedokrwiennym udarem mózgu, nadciśnieniem tętniczym, dyslipidemią, nadwagą/otyłością, paleniem papierosów, niską aktywnością fizyczną). Uczestnicy badania otrzymywali niskie dawki kwasu foliowego (0,4 mg/dobę przez 3 miesiące). Grupę kontrolną stanowiło 89 osób (48 kobiet w wieku 19–38 lat i 41 mężczyzn w wieku 18–39 lat). Wyniki. Omawiane prace przyczyniły się do kompleksowego przebadania dorosłego potomstwa rodziców z przebytym przedwczesnym niedokrwiennym udarem mózgu, udaru mózgu, jak również do oceny zastosowania profilaktyki pierwotnej poprzez suplementację diety tych osób niskimi dawkami kwasu foliowego. Średnie wartości skurczowego i rozkurczowego ciśnienia tętniczego oraz BMI były istotnie wyższe w populacji obciążonej dodatnim wywiadem rodzinnym. Dieta w tej grupie była jednostronna, niedoborowa, niezbilansowana i charakteryzowała się wyższym spożyciem tłuszczu mimo mniejszej zawartości kalorii niż w grupie kontrolnej. Wśród potomstwa rodziców, którzy przebyli przedwczesny niedokrwienny udar mózgu, stwierdzono istotnie wyższe średnie wartości stężenia: całkowitego cholesterolu, jego frakcji LDL, triglicerydów, homocysteiny oraz fibrynogenu. Ponadto zaobserwowano korzystny wpływ trzymiesięcznej suplementacji niskimi dawkami kwasu foliowego na lipidogram (spadek stężenia cholesterolu całkowitego i jego frakcji LDL), stężenie apolipoprotein oraz czynnik von Willebranda w populacji obciążonej dodatnim wywiadem rodzinnym w kierunku przedwczesnego niedokrwiennego udaru mózgu i innymi czynnikami ryzyka tej choroby. Wnioski. Opisane badania wykazały, że osoby obciążone dodatnim wywiadem rodzinnym w kierunku przedwczesnego niedokrwiennego udaru mózgu charakteryzują się współistnieniem niekorzystnego profilu innych czynników ryzyka udaru mózgu oraz że zasadne jest zastosowanie u nich profilaktyki pierwotnej. Prócz obecności niekorzystnego profilu czynników ryzyka u tych osób, wysokie wartości stężenia homocysteiny dodatkowo nasilają negatywny efekt pojedynczych czynników. Dlatego najbardziej zasadne wydaje się kierowanie profilaktyki pierwotnej do osób obciążonych dodatnim wywiadem rodzinnym i hiperhomocysteinemią. Dodatkowo, można stwierdzić korzystny wpływ suplementacji niskimi dawkami kwasu foliowego na wartości lipidogramu, stężenia lipoprotein i czynnika von Willebranda.
(Probl Med Rodz 2017;1(52):51–55)
Keywords: ischemic stroke, risk factors,
homocysteine, folic acid, primary prevention
Słowa kluczowe: niedokrwienny udar mózgu, czynniki
ryzyka, homocysteina, kwas foliowy, profilaktyka pierwotna